احمد کاظمی؛ قهرمانی که سمت مردم ایستاد

-: سابقه ساخت فیلم هایی که به زندگی سرداران شهید در سینمای ایران می پردازد به 40 سال می رسد اما در ده سال اخیر اکران این فیلم ها پر رنگ شده است و هر ساله فیلم هایی که زندگی یا بخشی از زندگی قهرمانان دفاع مقدس را روایت می کنند اکران می شود. این روزها فیلم سینمایی «احمد» ساخته امیرعباس ربیعی اکران شد که بخشی از زندگی شهید سپهبد احمد الکاظمی را روایت می کند. امیرعباس ربیعی کارگردان و امیر قادری منتقد میهمان مجله ویدئو 24 هستند و درباره فیلم هایی که تاکنون درباره سرداران شهید و همچنین درباره «احمد» تولید شده است، صحبت کردند.

• امروز فیلم های جنگی را بیشتر دوست دارم
امیر قدری: در گذشته در حوزه جنگ و سیمای سرداران شهید فیلم می ساختیم و در سال های اخیر سازمان هایی مانند اوج و حوزه هنری این گونه فیلم ها را می سازند، اما من فیلم های مدرن را بیشتر از فیلم های حاتمی کیا و جمال شورجی دوست دارم و البته دلایل خاص خودم را هم دارم. احساس من این است که فیلم‌های نسل جدید کمتر ایدئولوژیک به نظر می‌رسند، خیلی ملی‌گرایانه کار می‌کنند و تمرکز فیلم‌ها روی وطن و میهن است. بخشی از این تغییر به جامعه مربوط می شود و شخصیت های دوستان کارگردان جوان نیز در ژانر موقعیت حضور دارند. فیلم‌هایی مثل «جنون»، «احمد» و البته «موقعیت مهدی» که فکر می‌کنم کارگردان نگاهی شاعرانه به آن‌ها دارد. در فیلم های مدرن، هدف قهرمانان نجات جان ایرانیان است.

• مراحل ساخت فیلم احمد
امیرعباس ربیعی: نباید فراموش کرد که فیلمسازان جنگ امروز مدیون فیلمسازان گذشته هستند. من این دیدگاه را تا آنجا قبول دارم که ناسیونالیسم در آن زمان کمتر از ایدئولوژی اهمیت داشت. اما انقلاب ما هر دو را پیش برده است. اینکه از مسئله مردم دور شدیم، مسئله مردم برای بخشی از حکومت کم اهمیت شد و جنبش ها و احزاب و مستعمرات هم اهمیت پیدا کرد که منجر به ایجاد «احمد» شد. قرار بود انقلاب ما یک انقلاب پابرهنه باشد و همین موضوع باعث شد به سراغ احمد بروم. سردار کاظمی نقش زیادی در جنگ داشت و این برای من مهم بود. داستان های زیادی درباره او خواندم و حضور خودجوش در زلزله بم برایم مهم بود. جالب بود که کسی برای مردم بمیرد و جان آنها را نجات دهد.

• قهرمانان دهه شصت و قهرمانان امروز
امیر قدری: فکر می کنم در دهه 60 مسئولان و جریان روشنفکری با هم متحد شدند و در آن زمان هم سعی کردند الگوسازی کنند، اما چون برای فردیت شخصیت ها ارزش قائل نبودند، قهرمان شکل نگرفت. قهرمانان آن دهه ها با قهرمانان امروزی متفاوت بودند. در «ایستاده در غبار» صحنه ای بود که قهرمان جنگ شورش کرد، اما شورش قهرمان «آژانس شیشه» در راه محافظت از گروه درونی بود. حالا جادوی احمد این است که یکی از قهرمانان دوران جنگ به صورت خودجوش وارد بم شد تا به مردم کمک کند.
• شخصیت احمد الگویی با شخصیت واقعی است
امیرعباس ربیعی: در فیلم «احمد» عرصه ای که دولت الکاظمی برای آن انتخاب شد، دیگر میدان جنگ نیست. او رهبری است که در جنگ دستور می دهد و همه باید اطاعت کنند. اکنون در بام، احمد با افرادی در شرایط سخت مواجه می شود و باید با آنها تیم بسازد و آنها را مدیریت کند. احمد الکاظمی نشان می دهد که پلورالیسم در ابتدای فیلم همه را بدون توجه به ایدئولوژی حول محور مردم متحد می کند. افرادی که در انتهای فیلم به تیم احمد تبدیل می شوند، همان افرادی هستند که رویکرد الکاظمی را قبول دارند و کاری به ماهیت ایدئولوژیک او ندارند. الکاظمی موفق می شود مردم را در مسیر درست هدایت کند. این شرایط قهرمان را ملموس تر از فرمانده جنگی می کند که دستور صادر می کند. الکاظمی مدیری نیست که پشت میز دستور بدهد. او در بین مردم است و در اداره مردم با این افراد مدارا می کند.