اسرار ۴۰۰۰ساله جزیره‌ای مقدس در مصر | بازنویسی خاستگاه یکی از شگفت‌انگیزترین معابد جهان

– – یکتا فراهانی: کرناک، معبد باشکوهی که هزاران سال پیش در سواحل نیل می درخشید، همیشه کانون باورها و اسرار مصری ها بوده است. اکنون، در یک مطالعه زمین‌باستان‌شناسی در مقیاس بزرگ، گروهی از محققان بین‌المللی به رهبری دانشگاه اوپسالا موفق شده‌اند به یک سوال قدیمی پاسخ دهند: چگونه و چرا چنین مکان مذهبی عظیمی در این قسمت از زمین ساخته شده است؟

یافته های منتشر شده در مجله Antiquity نه تنها زمان اولین استقرار در این منطقه را روشن می کند، بلکه نشان می دهد که انتخاب مکان معبد ممکن است ارتباط عمیقی با اسطوره آفرینش و اعتقاد مصریان مبنی بر اینکه جهان از اولین آب ها متولد شده است داشته باشد.

از زمین سیل گرفته تا پی سازه

امروزه کارناک در حدود 500 متری شرق رود نیل و در نزدیکی شهر باستانی تبس، پایتخت مذهبی مصر باستان قرار دارد. اما چشم انداز این منطقه در 4000 سال پیش بسیار متفاوت بود.

محققان با بررسی 61 نمونه رسوب در اطراف معبد و تجزیه و تحلیل ده ها هزار قطعه سفالی، توانستند تغییرات محیطی و جریان های رودخانه نیل را در طول هزاران سال بازسازی کنند.

نتایج نشان می دهد که قبل از حدود 2520 سال قبل از میلاد، جریان های قوی رودخانه نیل این منطقه را غیرقابل سکونت کرده است. اما در طول پادشاهی قدیم (2591 تا 2152 قبل از میلاد)، شواهدی از اولین فعالیت‌های انسانی در کارناک ظاهر شد. قدمت این آثار بین 2305 تا 1980 قبل از میلاد تخمین زده می شود.

بیشتر بخوانید:

جزیره ای که از دل رود نیل برمی خیزد

به گفته دکتر انگوس گراهام، سرپرست تیم تحقیقاتی، تشکیل کارناک زمانی آغاز شد که شاخه های رود نیل به تدریج مسیر خود را تغییر دادند و در شرق و غرب این منطقه جاری شدند. در نتیجه بخش بزرگی از زمین به صورت جزیره ای طبیعی و خشک از آب ظاهر شد و این جزیره زمینه را برای اولین استقرار و مراحل اولیه ساخت معبد فراهم کرد.

این موقعیت جغرافیایی منحصر به فرد به مردم آن دوران اجازه می داد تا بنای مقدسی را در قلب شهر بر روی تپه ای محکم بسازند.

انعکاس اسطوره آفرینش در دل منظره

شاید شگفت‌انگیزترین بخش این کشف، شباهت ساختار طبیعی کرناک به افسانه خلقت مصری باشد. در متون مصر باستان آمده بود که خدای آفرینش از آب ها و روی تپه ای بلند ظاهر شد. جزیره ای که کارناک بر روی آن ساخته شده است تنها نقطه مرتفع شناخته شده در منطقه است که توسط آب های رود نیل احاطه شده است.

دکتر بن پنینگتون از دانشگاه ساوتهمپتون می‌گوید: می‌توان فرض کرد که نخبگان تبایی کاملاً آگاهانه این مکان را به عنوان جایگاه خدای جدیدی به نام «را-آمون» انتخاب کردند، زیرا با تصویر اسطوره‌ای خلقت زمین از آب مطابقت داشت.

علم در رابطه با اسطوره

این تحقیق بر اساس مقاله دیگری در مجله Nature Geoscience (در سال 2024) است که نشان داد تغییرات اقلیمی و محیطی در 11،500 سال گذشته چگونه چهره دره نیل را تغییر داده است؟.

پروژه جدید با مجوز رسمی از وزارت گردشگری و آثار باستانی مصر و تحت نظارت انجمن کاوش مصر در لندن اجرا شد.

داده های این مطالعه نه تنها درک جدیدی از کارناک ارائه می دهد، بلکه پلی بین علم و اسطوره ایجاد می کند: زمین شناسی مدرن باورهای مذهبی باستانی را در دل خود می یابد.